|
«A la cumpritoggja bisogna
chi ancor'eu infioria llu dialettu cun calche dittu, comu si
facìa primma illi cuntrasti impultanti. Lu più adattu mi pari: "Dugna
cosa 'eni a fini". Eddunca, socu arriatu a la fini e come tutti
lli libbri chi si rispettani la conclusioni vo affattenti a l'algumentu
trattatu.
Un romanzu tragicu no pó finì
che cu la molti di lu passunaggju più impultanti, unu giallu, cu
l'arrestu di lu malfaccenti, unu d'amori cu li fiori d'aranciu e
unu come chistu, comu doarìa finì?
V'aggju pinsatu subbra pa un
beddu pocu e aggju dizzisu di cuncludì pultendi oppinioni d'alti
chi la pensani come me, ancora siddu socu siguru, chi no
sarani cundivisi da umbé. Ani, pinsendivi bè, li conclusioni so
dui, e sarìani:
1) la calata è guasi sempri
un vantaggju;
2) lu dialettu è meddu di la
linga, palchì è più sbrigattivu, invecci la linga anda trattata
pa nizissitai.
L'espressioni dialettali àni
calche cosa in più chi inni 'ttalianu no s'agatta.
E' pal chissu chi eu aggju
sempri dittu chi lu dialettu è meddu di la linga. Chista si dé
faiddà bè, sidd'è pussibili, ma risulta come un vistiri nou di
pannu nieddu cun camisgia bianca e culbattedda a fioccu. Tocca
stà abbeddu attenti palchì dugna cosaredda lu pó imbruttà.
Lu dialettu invecci, lu
paraguniggju a un vistiri di culori, beddu comudu, chi trattemu
dugna dì e cun chissu ci sintimu più libbari di muicci comu ci
piaci.
Ni 'uleti la proa? Siddu si
faci calche "papera" faiddendi inni 'ttalianu, si pó arruinà
tuttu. Siddu la "papera" si faci faiddendi in dialettu, ci si
passa subbra, e calche volta la cosa pó divintà più gustosa. No
vi pari?
Sigundu lu ch'aggju cilcatu
di spiegà, la primma conclusioni è chi la calata no è un dannu,
anzi, umbè di 'olti, rendi lu dialettu più caratteristicu e più
adattu a la burrula. O palchì criditi chi Goldoni aggja scrittu
umbè di cumedi in dialettu e no si sia preoccupatu di traducilli
in ittalianu? Palchì traducendili paldini l'effettu ch'àni in
dialettu.
E candu l'à scritti inni 'ttalianu,
à postu guasi sempri calche unu chi faedda lu venezianu, appuntu
pal falli rindì di più.
Abbandunendi lu dialettu no
ci-avvidimu di lu chi semu paldendi. e chissu no lu socu dicend'eu
chi socu amanti di lu gadduresu, e possu 'idé una cosa par
un'alta, ma la dicini passoni impultanti ch'àni scrittu libbri
subbra a chist'algumentu, come li ch'aggju zittatu, e alti
ancora, chi no mintou pa no allungà troppu lu cuntrastu, e chi
m'àni cunvintu ancora di più subbra a la me' oppinioni.
E cussì aggju cumpritu a
pittinà la gjatta.
Abà vi salutu a la moda
gadduresa antica: Salutu e tricu a tutti.»
Marcuccio Achenza |